Aktualności

Zmiany dotyczące Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego

dodano: 21.11.2016
Zmiany dotyczące Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego

8 września 2016 roku weszła w życie ustawa z dnia 10 lipca 2015 roku o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2015, poz. 1311), nowelizująca w sposób istotny procedurę cywilną oraz kodeks cywilny. Ustawa stanowi kolejny etap informatyzacji postępowania cywilnego, która w ocenie ustawodawcy przyczyni się do wymiernych oszczędności w sądownictwie, poprawi efektywność pracy sądów oraz zwiększy dostęp do sądu (uzasadnienie do projektu ustawy, s. 1). Zmiany obejmują też przepisy normujące postępowanie rozpoznawcze i egzekucyjne, a ich celem jest realizacja postulatu szybkości postępowania poprzez m.in. uproszczenie niektórych czynności procesowych oraz zmodyfikowanie tych instytucji prawa, które są wykorzystywane przez uczestników postępowań do ich przedłużania, a także zwiększenie efektywności egzekucji. Najistotniejszą zmianą kodeksu cywilnego jest wprowadzenie nowych form czynności prawnych – dokumentowej oraz elektronicznej.

Ustawa przewiduje możliwość wnoszenia i doręczania pism procesowych we wszystkich trybach postępowania za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, zarówno przez stronę działająca w sprawie samodzielnie, jak i korzystającą z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Dotychczas możliwość taka istniała wyłącznie w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Pismo będzie uznawane za doręczone z chwilą zalogowania się użytkownika do systemu, a w przypadku nielogowania się użytkownika do systemu przez okres 14 dni, licząc od dnia wprowadzenia pisma do systemu, nastąpi skutek doręczenia zastępczego. Wybór wnoszenia pism za pośrednictwem systemu elektronicznego jest wiążący dla strony, która go dokonała, z zastrzeżeniem, iż w każdym czasie może ona zrezygnować z wnoszenia pism drogą elektroniczną. Wniesienie pisma drogą tradycyjną, podczas gdy strona uprzednio zdecydowała się na drogę elektroniczną, skutkować będzie bezskutecznością czynności – nie wywoła ona skutków prawnych, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma do sądu. Pisma wnoszone drogą elektroniczną nie będą musiały być opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu lub podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP. W przypadku, gdy z przyczyn technicznych leżących po stronie sądu nie jest możliwe wniesienie pisma za pośrednictwem systemu teleinformatycznego w wymaganym terminie, stosuje się przepisy o przywróceniu terminu (art. 168 – 172 k.p.c.).

Zgodnie z nowo dodanym art. 772 k.c., do zachowania nowej formy dokumentowej wystarczające jest złożenie oświadczenia woli w postaci dokumentu, w sposób umożliwiający ustalenie osoby składającej oświadczenie, natomiast sam „dokument” definiowany jest jako nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jego treścią (art. 773 k.c.). Konstytutywną cechą dokumentu będzie zatem jego intelektualna zawartość, która może zawierać oświadczenia pochodzące od twórcy dokumentu, w tym również oświadczenia woli. Warunkiem zachowania formy dokumentowej jest zapewnienie możliwości ustalenia osoby autora oświadczenia objętego dokumentem, przy czym nie jest konieczne, aby nastąpiło to poprzez złożenie podpisu w treści dokumentu. Ponadto, dokument musi mieć taką postać, aby możliwe było jego odtworzenie.

Skutki niedochowania formy dokumentowej i elektronicznej będą analogiczne do skutków niedochowania formy pisemnej - jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, dokumentową albo elektroniczną, czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna tylko wtedy, gdy ustawa przewiduje rygor nieważności (znowelizowany art. 73 § 1 k.c.). A zatem, jeżeli w ustawie forma dokumentowa bądź elektroniczna zastrzeżona będzie rygorem ad solemnitatem, jej nie dochowanie będzie skutkowało nieważnością. W przeciwnym wypadku, będzie miała charakter formy zastrzeżonej ad probationem.